Çiçek Pasajı (Cité de Péra)

Tanzimat döneminde, Sultan Abdülhamit ve Sultan Abdülaziz tiyatro seyretmek için Beyoğlu’na, İstiklal Caddesi ile Sahne Sokağı'nın bulunduğu köşede yer alan ünlü Naum Tiyatrosu’na gelirlerdi. Verdi’nin ünlü operası "Il Trovatore", Paris’ten önce İstanbul’da Beyoğlu’ndaki Naum Tiyatrosu’nda oynamıştı. Naum Tiyatrosu’nda sahnelenen İtalyan operaları nedeniyle İstanbul ve Avrupa’nın sayılı kültür merkezleri arasına girmişti.

1870 büyük Beyoğlu yangınında, Naum Tiyatrosu da yanarak yıkıldı. Bu tarihten sonra, Beyoğlu binaları yeniden inşaa edilmeye başlandı.

1876 yılında "Galata Bankerleri" sanıyla tanınan ve gerektiğinde saraya bile borç verecek kadar güçlü mali yapısı bulunan Rum bankerlerden biri olan Hristaki Zografos Efendi, yanan Naum Tiyatrosu’nun yerini satın aldı. Rum mimar Cleanthy Zanno'ya projelerini çizdirerek bu arsa üzerine, yeni bir tip çarşı ve apartman olacak bir bina yaptırdı. 1876 yılında yapımı biten binanın altında o sıralar Pera'da moda olan Paris tarzında düzenlenmiş 24 dükkan ve üstünde 18 lüks daire bulunuyordu. Dükkanların oluşturduğu Pasaja "Hristaki Pasajı", binaya ise "Cite de Pera" adı verildi.

Pasajın ilk dönemlerinde açılan Maison Parret ve Vallaury'nin pastanesi, Japon mağazası, Natürel çiçekçisi, Pandelis'in çiçekçi dükkanı, Schumacher'in fırını, Papadopulos'un mücellithanesi, Keserciyan'ın terzihanesi, Yorgo'nun meyhanesi, Sideris'in kürk mağazası ve Acemyan'ın tütüncü dükkanı gibi işyerleri pasajda bulunuyordu.

1908 yılında binanın mülkiyeti Sadrazam Said Paşa’ya geçince pasaj "Said Paşa Geçidi" adını aldı. 1940 Mütareke yıllarında pasajdaki küçük dükkanlarda çiçekçiler yerleşti. Ekim Devriminden kaçan beyaz Rus kadınları, baronesler, düşesler de burada çiçek satmaya başladılar. Cite de Pera bir süre de çiçek mezat yeri olarak da kullanılınca, Beyoğlu’ndaki çiçekçiler pasaja toplandı. Pasaj "Çiçekçiler Pasajı"na dönüştü.

1940'lı yıllardan başlayarak açılan meyhaneler, bir süre sonra apartman sakinlerini ve çiçekçileri yavaş yavaş başka yerlere taşınmak zorunda bıraktı. Geriye, “çiçek” adı kaldı.

Pasaj 10 Mayıs 1978’de bakımsızlıktan çöktü. Bina 10 yıl yıkık ve bakımsız kaldıktan sonra İstanbul Belediyesinin öncülüğü ve “ Çiçek Pasajını Yaşatma ve Güzelleştirme Derneği”nin gayretleri ile asli durumu dikkate alınarak restore edilmiştir. 1988’deki restorasyondan sonra meyhane olarak kullanıma tekrar açılmıştır. 2005 yılı Aralık ayında ise, tarihi binanın son bakım ve yenileme çalışmaları yapıldı.

Gösterişli cephe mimarisine sahip Çiçek Pasajı (Hristaki Pasajı-Cite de Pera) halen, Beyoğlu’nun en süslü binası olma özelliğine sahiptir. Çiçek Pasajındaki yoğun süslemelerle iç ve dıştaki hareketli mimari düzenleme, XIX. Yüzyıl Eklektisizminin hem mimari çizgilerde hem de süslemelerde aşırıya kaçarak uygulanışını gösteren tipik fakat sempatik bir örneği. Binanın ikinci katındaki balkonun yukarısında da aslan ve insan başları ile alt tarafları çiçek süslemeleri ile birleştirilmiş genç kız heykelleri ortasında bir saat bulunuyor.